Na zachód od centrum Jarosławia, przy starej szosie wylotowej na Kraków, za kościołem Reformatów, Starym Cmentarzem i drewnianym dworkiem (opisanymi w ogólnym artykule o Jarosławiu) znajduje się barokowy kompleks klasztorny Dominikanów wraz z kościołem stanowiącym sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej.

Legenda mówi, że w tym miejscu, na niewielkim wzniesieniu nazwanym potem Wzgórzem Pobożności, 20 sierpnia 1381 roku pasterze znaleźli drewnianą figurkę Matki Boskiej trzymającej ciało zmarłego Chrystusa, a więc przedstawienie Piety. Figurka miała się pojawić na gruszy stojącej na polu. Wtedy Jarosław był miastem ograniczonym murami miejskimi, więc w tym miejscu znajdowały się pola, a tereny były niezabudowane. Pasterze, nieco zdziwieni faktem znalezienia figurki na drzewie, wzięli ją ze sobą i zanieśli do kościoła parafialnego w Jarosławiu. Ale już najbliższej nocy figurka, ku zdumieniu wszystkich, otoczona aniołami wróciła na to miejsce, z którego zabrali ją pasterze. Uznano to za sygnał, że w tamtym miejscu powinna ona pozostać. Wkrótce na tym Wzgórzu Pobożności wzniesiono prostą, drewnianą kapliczkę, przy której miała się modlić sama królowa Jadwiga w 1387 roku. Potem kapliczka została spalona przez Tatarów. Drewniana figurka jednak przetrwała.

I tutaj się kończy legenda, a zaczynają się fakty. Pierwszy murowany, gotycki kościół stanął w tym miejscu w roku 1421. Legenda zaczęła zataczać coraz szersze kręgi, z dziesięciolecia na dziesięciolecie przybywało coraz więcej pielgrzymów. Kościołem zarządzał proboszcz jarosławski a delegował do niego kapelanów. Oni spisywali cuda jakich rzekomo doznawały osoby modlące się do figurki, stąd już w 1611 zbiór tych cudów wydano drukiem. Wreszcie, w 1629 roku kościół, w czasach Anny Ostrogskiej, został przekazany Jezuitom. Oni zbudowali tam kolegium z nowicjatem.

Kościół następnie został znacznie rozbudowany i zbarokizowany – miało to miejsce w latach 1696-1713. W tym czasie wznoszono też mury obronne. Kolejne barokowe przebudowy i rozbudowy miały miejsce w 2. poł. XVIII wieku. W podobnym czasie, w 1755 roku figurka została uroczyście ukoronowana. Już w 1773 roku jednak zakon Jezuitów został – w ramach kasaty józefińskiej – skasowany. W 1777 roku przybyli tu zaś Dominikanie ze spalonego klasztoru w Bochni. Zarządzają oni świątynią do dziś.

Ogólny wygląd kompleksu kościelno-klasztornego Dominikanów. Fot. Emil Bajorek

W 1966 roku kościół został podniesiony do godności bazyliki mniejszej, w 1970 roku zaś utworzono parafię. W 2005 roku, na uroczystości 250-lecia koronacji, był obecny kard. Stanisław Nagy.

Wewnątrz kościoła, w barokowym ołtarzu głównym znajdziemy tę cudowną figurkę Piety, pochodzącą jeszcze z XIV wieku. W roku 2013 została na nowo koronowana na jarosławskim rynku. Jest to najcenniejszy obiekt w dominikańskim kościele.

W kaplicy Serca Jezusa znajduje się unikatowy Ołtarz Relikwii. Wzniesiono go w latach 1708-1709, po wcześniejszym pożarze kościoła (w 1707 roku). Obiekt został wykonany w drewnie a w przeszklonych gablotach znajdują się relikwie. Łącznie zgromadzono tam relikwie aż 191 różnych świętych, żyjących od III do XVII wieku. Wśród nich w mensie ołtarzowej zobaczyć możemy pełen szkielet św. Teofila. Święty Teofil był patronem rycerzy na Podolu. Tam, do Czarnkowa, sprowadził jego relikwie Joachim Potocki. W Jarosławiu znalazły się po II wojnie światowej. Oprócz tego znajdziemy kości bądź fragmenty szat wielu innych świętych – za stroną internetową jarosławskich Dominikanów są to m.in.: Stanisław Kostka, Polikarp, Gaudenty, Klara, Urban, Petronela, Sykstus, Aleksander, Maurycy, Wincenty, Innocenty, Placyd, Teodor, Alojzy Gonzaga, Sebastian, Konstanty, Filomea, Wiktor. Współcześnie znajdziemy tam również relikwie św. siostry Faustyny czy św. Jana Pawła II. W latach 60. XX wieku ołtarz rozebrano, gdyż był w złym stanie – korniki spowodowały duże zniszczenia. Dopiero po niemal 40 latach, na przełomie XX i XXI wieku na nowo odkryto, że warto taki unikat odnowić i wyeksponować. Cały ponadtrzystuletni ołtarz jest dość specyficzny, ale warto zobaczyć.

Ołtarz Relikwii Świętych. Fot. Emil Bajorek

Po północnej stronie kościoła, przy ołtarzu św. Wincentego zobaczymy zaś obraz bł. Michała Czartoryskiego. Naprawdę miał na imię Jan, a święcenia kapłańskie uzyskał w Jarosławiu w 1931 roku. W czasie powstania warszawskiego spowiadał na Powiślu i udzielał komunii rannym. Został rozstrzelany a następnie spalony na barykadzie przez hitlerowców. W 1999 roku papież Jan Paweł II go beatyfikował a w 2005 roku bł. Michał Czartoryski został patronem miasta Jarosławia.

Na zewnątrz, od zachodu, znajdziemy kaplicę „Studzienkę”, czyli kaplicę Zjawienia. Podobno w okolicy, gdzie znaleziono figurkę w XIV wieku miało istnieć źródełko. Przybywający do figurki pątnicy korzystali z niego, gasząc pragnienie. Z czasem jednak mieli odkryć cudowne właściwości tej wody, która jednych miała uzdrawiać a innych nawet wskrzeszać. W XVIII wieku źródełko zostało ocembrowane a potem, w 1752 roku, nakryto je murowaną kaplicą. Pod koniec XIX wieku w ołtarzu w kaplicy znalazła się kopia figurki Matki Boskiej z głównego kościoła. Dziś całość wygląda nietypowo, bowiem na samym środku kaplicy znajduje się studnia głębinowa, pompująca wodę ponoć z kilkuset metrów w głąb.

Jak napisałem wyżej, na przełomie XVII i XVIII wieku, podczas tworzenia całego założenia klasztornego i rozbudowy kościoła, zespół został otoczony murami. Był to kleszczowy system obronny. Do dziś przetrwała z niego m.in. ośmioboczna baszta zlokalizowana od południowej strony.

Bez wątpienia warto zwiedzić kościół Matki Boskiej Bolesnej i zespół klasztoru Dominikanów. Do najcenniejszych obiektów należy XIV-wieczna, drewniana figura Piety i Ołtarz Relikwii z początku XVIII wieku. Poza tym unikatowym ołtarzem dość nietypowo prezentuje się kaplica Studzienka.

Brama wejściowa i dwie wieże stanowiące fasadę wschodnią, tę po stronie prezbiterium. Wejście do samego kościoła jest z drugiej strony. Fot. Emil Bajorek
Wnętrze kościoła Dominikanów. Fot. Emil Bajorek
Relikwiarz św. siostry Faustyny. Fot. Emil Bajorek
Ołtarz relikwii. W mensie znajduje się pełen szkielet św. Teofila. Fot. Emil Bajorek
Obraz przedstawiający patrona Jarosławia, bł. Michała Czartoryskiego. Fot. Emil Bajorek
Wnętrze kaplicy Studzienki (kaplicy Zjawienia). Fot. Emil Bajorek
Wschodnia fasada kościoła Dominikanów – od strony prezbiterium. Fot. Emil Bajorek

Jedna uwaga do wpisu “Jarosław: klasztor Dominikanów i Ołtarz Relikwii Świętych

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s