Piękne uzdrowisko Wysowa-Zdrój posiada kilka obiektów sakralnych. Jednym z nich jest drewniana cerkiew, której jest poświęcony niniejszy artykuł. Ponadto w miejscowości znajduje się również drewniany kościół rzymskokatolicki. Nad miejscowością, na górze Jawor, znajduje się kaplica prawosławna. Nieopodal sanatorium „Biawena” działa rzymskokatolicka kaplica uzdrowiskowa. Zaraz obok cerkwi mieści się zaś zbór zielonoświątkowy.

Wysowa była wsią łemkowską. Wg spisu z 1921 roku, na ok. 800 mieszkańców było – wg wyznania – tylko ok. 50 rzymskich katolików i ok. 50 żydów przy ponad 700 grekokatolików. I do Wysowej dotarła schizma tylawska. Tutaj jednak przejście części mieszkańców na prawosławie nie odbyło się tak pokojowo jak w niektórych innych wsiach (np. w Świerzowej Ruskiej). Doszło do konfliktów, bojkotów nauczycieli po jednej stronie i rady gminnej po drugiej.

Przy skrzyżowaniu dróg w dawnym centrum wsi, na południu miejscowości, stoi drewniana cerkiew pw. św. Michała Archanioła. Wybudowano ją w 1779 roku a odnawiano i przebudowywano w 1874 i 1910 roku. Według pewnej legendy poprzednia cerkiew miała zostać zniszczona podczas walk konfederacji barskiej (które faktycznie się toczyły w okolicy, m.in. nad Wysową i sąsiednią Blechnarką), po czym konfederaci mieli sami ufundować nową cerkiew. Historycy jednak uznają ten przekaz za mało wiarygodny.

W 1947 roku, po przymusowych wysiedleniach Łemków w ramach akcji „Wisła”, Polacy zamienili ją na magazyn. Po częściowym powrocie mieszkańców w 1958 roku przejęła ją parafia prawosławna w Wysowej i tak dawna cerkiew greckokatolicka stała się świątynią prawosławną. Co więcej, ta parafia była pierwszą w Polsce Południowo-Wschodniej po wojnie. W latach 60. miał miejsce remont. Później świątynia była jeszcze kilka razy remontowana, ostatni raz jak dotąd w 2019 roku.

Obiekt jest cerkwią łemkowską typu północno-zachodniego, ale przebudowaną. Świątynia jest drewniana, orientowana, kiedyś trójdzielna a po przebudowie w 1910 roku dwudzielna – powiększono nawę kosztem babińca. Stąd dziś, wieża znajdująca się od zachodu ma swoje słupy wewnątrz nawy i przedsionka a nie na zewnątrz.

Kompletny ikonostas jest barokowy, pochodzi z XVIII wieku. Ponadto we wnętrzu zobaczymy polichromię architektoniczną i figuralną z końca XIX wieku. Na północnej ścianie nawy znajduje się też barokowy obraz Matki Boskiej. Oprócz tego wnętrze wypełniają haftowane chusty ukraińskie i chorągwie procesyjne.

Gdy byłem we wnętrzu jesienią 2018 roku, akurat trwała renowacja ikonostasu, stąd był on widoczny tylko częściowo.

W pobliżu cerkwi stoi kilka budynków drewnianych o genezie przedwojennej. Na północ znajduje się stara poczta. Po drugiej stronie ulicy niż poczta stoi plebania i siedziba parafii (do 1995 roku mieściła się tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza). Po drugiej stronie skrzyżowania, naprzeciwko cerkwi stoją budynki dawnej łemkowskiej spółdzielni „Jednist” (dziś sklep) i dawnej szkoły (dziś klasztor prawosławny).

Wysowa 1650_Fotor (Copy)
Cerkiew w Wysowej od strony skrzyżowania. Fot. Emil Bajorek
Wysowa 1654_Fotor (Copy)
XVIII-wieczny ikonostas – niepełny, bo w remoncie. Po bokach chorągwie. Fot. Emil Bajorek
Wysowa 1652_Fotor (Copy)
Chrystus w otoczeniu aniołów na stropie cerkwi. Fot. Emil Bajorek
Wysowa 1653_Fotor (Copy)
Matka Boska na stropie cerkwi. Fot. Emil Bajorek
Wysowa 1656_Fotor (Copy)
Widok w stronę wejścia. Fot. Emil Bajorek
Wysowa 1657_Fotor (Copy)
Wnętrze cerkwi. Fot. Emil Bajorek
Wysowa 1660_Fotor (Copy)
Cerkiew św. Michała Archanioła w Wysowej. Fot. Emil Bajorek

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s